آموزش وردپرس
خانه / آموزش های هنری / آموزش و مقدمه ای بر تایپو گرافی
آموزش-تایپو-گرافی

آموزش و مقدمه ای بر تایپو گرافی

قواعد یا اصول دوازده‌گانه خوشنویسی قواعدی است که در اغلب خطوط رایج در خوشنویسی اسلامی به ویژه در خطوط ششگانه و خط نستعلیق به‌کار برده می‌شود.

پایهٔ خطوط را بر سطح و دور نهادند یعنی میزان خطوط یا حرکات مستقیم یا منحنی. ابن مقله با مهندسی کردن ابعاد حروف و تعیین اساس قواعد دوازده‌گانه در خط، خوشنویسی و اندازه حروف را براساس نقطه سنجید. او برای هر خط طول الف و اندازه یک حرف دایره‌ای شکل را مبنا قرار داد.

اصول خوشنویسی

 

قواعد یا اصول دوازده‌گانه خوشنویسی قواعدی است که در اغلب خطوط رایج در خوشنویسی اسلامی به ویژه در خطوط ششگانه و خط نستعلیق به‌کار برده می‌شود.

پایهٔ خطوط را بر سطح و دور نهادند یعنی میزان خطوط یا حرکات مستقیم یا منحنی. ابن مقله با مهندسی کردن ابعاد حروف و تعیین اساس قواعد دوازده‌گانه در خط، خوشنویسی و اندازه حروف را براساس نقطه سنجید. او برای هر خط طول الف و اندازه یک حرف دایره‌ای شکل را مبنا قرار داد.

نام‌های عربی این اصل‌های دوازده‌گانه عبارتند از:

ترکیب، کرسی، نسبت، ضعف، قوت، سطح، دور، صعود مجازی، نزول مجازی، اصول، صفا و شأن

ترجمهً فارسی نام این اصول در پرانتز آمده‌است:

قاعدهٔ اصول (استواری): به معنی حسن نگارش حروف و استحکام آنها از جهات: قوت، ضعف، سطح، دور، صعود، نزول، سواد، بیاض و ارسال است. که با توجه به نقطه مشخص میشوند مانند الف که سه نقطه است.

قاعدهٔ نسبت یا تناسب (هم‌اندازگی): استفاده از یک سوم – یک دوم – دو سوم – و سه سوم قلم و همچنین بدین معنی که حروف و شکل‌های مشابه هم، در همهٔ موارد به یک اندازه باشند.

قاعدهٔ ترکیب (هماهنگی): یعنی آمیزش و درکنارهم قرار گرفتن هماهنگ و دلپذیر حروف، کلمات، جمله‌ها و سطرها با یکدیگر به گونه‌ای که از حسن ترکیب برخوردار باشد.

ترکیب در حروف

ترکیب در خوشنویسی

ترکیب در کلمه

آموزش خوشنویسی

ترکیب در جمله

ترکیب در صفحه ( کتیبه ها)

قاعدهٔ کرسی (قالب‌پذیری): یعنی نوشتن با توجه به خط کرسی انجام شود. یا همان خط زمینه

صفا (شادابی): حالتی است که طبع را شاد و چشم را روشن سازد.

شأن (دل‌نشینی): کیفیتی است از خط که چون پدید آید خطاط به نگریستن در خط مجذوب شود و احساس خستگی نکند.

دو اصطلاح «صفا» و «شأن» صفت خطی است که به مرحلهٔ کمال رسیده باشد و پس از سال‌ها تمرین و کارآزمودگی در خوشنویسی پدید می‌آید

ضعف:رعایت نازکی در حروف است

خوشنویسی بقچه

قوت: رعایت ضخامت در حروف میباشد وکمال آن در آخر کشیدهها دیده میشود.

قوت خطاطی

سطح: حالت خشکی است که بچشم ناظر میایدوفقط دراوایل کشیدهها است. مثلا در خط بنایی ۹۹ درصد از سطح استفاده میشود و یا در خط کوفی

دور:حالت نرمی ودایره وار بودن حروف است که نهایت آن درآخر کشیدههاست واعتدال سطح ودور را باید در خط استادان یافت. مثلا درخط دیوانی بیشتر دور هست

دور در نستعلیق

صعود مجازی: حرکت قلم از پایین به بالارا میگویند بشرطی که مستقیم نباشد.مانند آخر مدات(کشیدهها)

نزول مجازی:حرکت قلم ازبالابه پایین است وحالت مستقیم نداردچون اوایل کشیدهها.

انواع نزول وصعود :

۱ – حقیقی : مانند الف با که صعود حقیقی است و یا حرف میم به تنهایی که نزول حقیقی است

صعود حقیقی

نزول حقیقی

۲- مجازی : مانند نون ( ن) یا حرف مر که نزول مجازی است

صعود مجازی

نزول مجازی

تعریف کشیده در خوشنویسی: امتداد دادن حروف در سطح به صورت متعادل را کشیده می گویند

کشیده ها در خوشنویسی :

۱ بلند مانند ب ۹ نقطه ای

 ۲ کوتاه  مانند ب ۵ نقطه ای

کشیده ها از نظر ماهیت :

۱- حقیقی ( اصلی) : کشیده هایی که حروف آنها به صورت مفرد هم میتوانند کشیده نوشته شوند مانند

کشیده حقیقی

۲ – مجازی : به صورت مفرد حالت کشیده ندارند و فقط در حالت اتصال کشیده میشوند مانند

آموزش خوشنویسی- کشیده  مجازی

م ن ی ه ح ج چ خ در حالت مفرد ( تنها ) کشیده نیستند

کشیده ها در طول جمله باید ترکیب بندی مناسبی داشته باشند به مثال زیر توجه کنید

ترکیب در جمله و کشیده ها

این بیت را میتوان در چندین حالت مختلف ترکیب زد

گره : نوعی اتصال در خط نستعلیق شکسته می باشد مانند :    را     دا       گره قایقی

سواد و بیاض

مقصود از این دو اصطلاح، رعایت و سنجش سیاهی خط و تشکیل مقدار سفیدی است که در داخل حلقه های صاد، ضاد، طاء، ظاء، فاء، قاف، عین، غین، جیم، هاء و غیره حاصل می شود. و همچنین از نسبت و تناسب حجم سیاهی و سفیدی ما بین واژگان و حروف در کلیت قطعه خوشنویسی نیز به سواد و بیاض یاد می شود.

شکل قلم نی و اصطلاحات آن

وقتی با تمام قلم نوشته میشود به آن میگویند شش دانگ قلم

در زاویه ۳۰ درجه در اصطلاح میگویند یک سوم قلم

در زاویه ۶۰ درجه یک دوم قلم

در زاویه ۹۰ درجه دو وم قلم

======================

تایپو گرافی

تایپوگرافی چیست ؟

معانی مختلفی برای واژه تایپوگرافی در لغت نامه می توانید پیدا کنید . چند تای آنها را در زیر می بینید :

تایپوگرافی ، هنر چیدمان تایپ ، برای رسیدن به یک زبان تصویری است .

تایپوگرافی ، هنر پردازش متن ، برای رسانه های چاپی است .

تایپوگرافی عبارت است از انتخاب و طرح ریزی تایپ برای چاپ .

تایپو گرافی باید :

۱- باید خوانا باشه .

۲- بر اساس حروف چاپی ما باشد .

۳- تغییرات در فرم حروف باید به صورتی باشد که به معنای اثر ارتباط داشته باشد .

تفاوتهای تایپو گرافی لاتین با فارسی

۱ – در لاتین ارتفاع حروف ثابت است ولی در فارسی متغیر

۲ – در لاتین اتصالات وجود ندارد ولی در فارسی هست

۳ – در لاتین نقطه ندارد و لی در فارسی نقطه وجود دارد

۴ – در لاتین بخاطر عدم اتصالات کشیده وجود ندارد ولی در فارسی وجود دارد

مونو گرام : مونو گرام ها به تصویر شیدن حروف هستند که بیشتر جنبه بصری دارند تا متنی

مونو گرام  - بقچه

پیکتو گرا م :

علائم تصویری اغلب به “پیکتوگرام” معروفند.

Pictogram نوعی نماد بصری است که اطلاعات را به صورت تصویری و بدون استفاده از کلام ارائه می کند.پیکتوگرامها برخلاف آرم نیاز به سادگی و گویایی خاص خودش را دارد و از پیچیدگی کمتری نسبت به آرم برخوردار است. پیکتوگرام نباید گنگ و پیچیده باشد چون کارایی خودش را از دست می دهد.

پیکتو گرام

لوگو تایپ :

تایپو گرافی متن و یا کلمه میباشد مانند

لوگو تایپ

روش های چیدمان لگو تایپ :

۱ – چیدن حروف به صورت مجزا

۲ – به صورت چسبیده

۳ – ترکیبی ( هم چسبیده هم مجزا )

۴ – استفاده از چند کرسی( خط زمینه )

فنون تایپو گرافی :

۱ – چرخاندن یا تغییر محور دادان المان اصلی

۲ – حذف کردن بخشی از المان

۳ – اضافه کردن

۴ – تغیر شکل فضاهای منفی

 ***********************************************

بیشتر بدانیم فنون تايپوگرافي:

شگردهاي حساسيت بخشيدن به حروف مثبت ومنفي؛ اختصار( حذف بخش هايي از حروف)؛ تكرار يك حرف و يا قسمتي از يك حرف در كل تركيب كلمه؛ برش خوردن، جابجايي قسمت هاي برش خورده؛ برش حروف از داخل يك صفحه؛ روي هم افتادن يا تماس حروف جهت انسجام بخشي؛عبور كردن خط از ميان يا بيرون از بدنه ي حروف؛ قرار گرفتن حروف در مجموعه اي از سطوح؛ تغييير اندازه از قوت به ضعف يا از تاريك به روشن؛ حروف سايه دار؛ ايجاد بافت در حروف و اطراف آن؛ اضافه كردن عناصر بصري به كلمه يا يك حرف از كلمه؛ايجاد ريتم در تركيب كلمه؛ كار روي علائم نشانه گذاري؛ تشكيل تركيب جديد از حروف رايج و متداول؛ ويژه كردن(تاكيد بر بخشي از كلمه يا حروف)؛ استفاده از تنوع حروف در تركيب يك كلمه يا عبارت؛ في البداهگي(نوشتن بدون فكر قبلي)؛ كار با نقطه؛ ايجاد تعادل در تركيب يك كلمه؛ استفاده از رنگ؛ گنجيدن در قالب(قرا گرفتن نوشته يا اجزاي آن در يك فرم مشخص) ؛ كار با عددها و طراحي حروف جديد و …

درباره ی mahdi latifi

مهدی لطیفی خوراسگانی فوق دیپلم گرافیک و لیسانس کارگردانی انیمیشن هستم و در حال حاضر در حوزه ی گرافیک و طراحی و ساخت و تولید انیمیشن در موسسه هنرهای پویا به مدیریت خودم مشغول به فعالیت هستم

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

code