آموزش وردپرس
خانه / آموزش های دیجیتال / کارگاه آموزشی شماره ۱ صفحه آرایی Adobe Indesigne
بقچه---صفحه-آرائی-(1)

کارگاه آموزشی شماره ۱ صفحه آرایی Adobe Indesigne

بقچه

سلام  دوستان عزیز …به  خاطر  درخواست بعضی از دوستان و همچنین  اهمیت موضوع صفحه آرایی در هنر و گرافیک ، مخصوصا دانشجویان رشته گرافیک  بر آن شدیم که کارگاه های آموزشی  این مبحث شیرین وکاربردی یعنی صفحه آرایی  را انشالله به طور کامل  در سایت ارائه بدیم ، که لازمه آن حمایت شما دوستان عزیز میباشد  و امیدوارم  استقبال بشه از این کارگاه جدید …… من سعی میکنم در هر کارگاه نمونه کارهای شاخص و جدید از این هنر رو  آپ کنم تا منبعی برای الهام گیری و ایده گرفتن باشه 

برای شروع میپردازیم به اصطلاحات و تعاریف اولیه این مبحث و همچنین معرفی قطع های رایج  کتاب ها و مجلات ……

 

تعریف صفحه آرائی:

يجاد روابط منطقي و نظم را بين عناصر نوشتاري و تصويري و فضاهاي خالي در دو صفحه مقابل هم مجله یا کتاب و یا …  ، با هدف سهولت خواندن و ترغيب خواننده براي خواندن و دستيابي به زيبايي را صفحه آرايي  مي گوييم.

تعریف کتاب :

 مجموعه اي از برگ هاي كاغذي كه روي آن ها مطالبي چاپ شده است و در يك طرف به نام عطف به يكديگر متصل شده اند و پوششي به نام جلد دارد. کتاب قطع های مختلفی دارد که به معروفترین و رایج ترین آنها اشاره خواهیم کرد..

تعریف مجله :

مجله، به مدركي جلد شده و ادواري گفته مي شود كه به طور منظم . با فاصله انتشار مرتب و تحت شماره رديف و دوره و تاريخ معين در زمينه هاي گوناگون (اجتماعي، سياسي، اقتصادي، فرهنگي، ادبي، ديني، علمي، فني، كشاورزي، نظامي، هنري، ورزشي و نظاير اينها) بيش از دوبار در سال منتشر شود و در تهيه مطالب آن بيشتر از يك نفر مشاركت داشته باشد و نيز داراي بيشتر از يك مقاله باشد.

مجله مجموعه‌اي از مطالبي است که به طور مرتب با فاصله‌هاي معين زماني منتشر مي‌شود؛ مطالبي که درباره يک يا چند موضوع مختلف مي‌باشند. كلمه Magazine به معناي بازار يا انبار اجناس گوناگون است. اما خريدار مجله تمام اجناس را يک‌جا خريداري مي‌کند و از ميان اجناس، آنچه را که مورد توجه اوست. بهره‌برداري مي‌کند و آنگاه به انتظار شماره بعد مي‌ماند.

فعلا آموزش ما حول صفحه آرایی مجلات میچرخه بنابراین در حد آشنایی فقط قطع های کتاب را معرفی میکنیم و بحث کتاب رو میبندیم.

قطع كتاب:

اندازه هاي متداول براي توليد كتاب در هر كشور، به دو عامل اصلي مربوط است:                            

ابعاد كاغذهاي رايج در آن كشور

عملكرد و ماهيت كتاب ( اجتماعي، سياسي، اقتصادي، فرهنگي، ادبي، ديني، علمي و ……)

جدول طول سطر متن كتاب و اندازه كاغذ مناسب براي قطعهاي مختلف كتاب در ايران
قطع كتاب اندازه بعد از برش بر حسب سانتي متر طول سطر مناسب بر حسب cm اندازه كاغذ مناسب بر حسب cm
وزيري ٢٤× ٨/١٦ ٧/١١ تا ٥/١٢           ٧٠×١٠٠
رقعي ٥/٢١×٥/١٤ ١٠ تا ٨/١ ٦٠×٩٠
رحلي         ٢٨×٢١ سليقه طراح با در نظر گرفتن كاربرد ٦٠×٩٠
رحلي بزرگ  ٥/٣٣×٢٤ سليقه طراح با در نظر گرفتن كاربرد ٧٠×١٠٠
دانشگاهي ٢٣×٥/١٥ ٨/١٠ تا ٦/١١ ٧٠×١٠٠
دانشگاهي بزرگ ٥/٢٥×١٩ ٧/١٢ تا ٥/١٤ ٦٠×٩٠
خشتي ٢٢×٢٢ سليقه طراح با در نظر گرفتن كاربرد ٧٠×١٠٠

 و اما مجله :

تعيين قطع مجله و حدود احتمالي تعداد صفحات آن از تصميماتي است كه در شروع راه اندازي مجله بايد اتخاذ شود.

تعداد صفحات مجله را سردبير تعيين مي كند ولي با شناختي كه از فرم هاي چاپي داريم مي دانيم كه بايد مضرب صحيحي از ٨ يا ١٦ باشد و منظور، صفحات متن مجله است زيرا جلد با جنس متفاوتي كه دارد، جداگانه چاپ مي شود.

قطع مجله بهتر است مضرب صحيحي از اندازه کاغذهاي موجود در بازار باشد تا دور ريز و حاشيه باطله نداشته باشد. هم اکنون قطع بيشتر مجله ها در ايران حدود رحلي است ( ۵ / ۲۸ × ۲۱ سانتيمتر ) که به اندازه استاندارد A4 نيز نزديک مي باشد. اين قطع هم ، براي انواع مجله با در نظر گرفتن مخاطبان آنها مناسب است و هم ، براي تکثير کردن و کپي گرفتن اندازه اي است که دور ريز ندارد.

ویژگی های مهم صفحه آرائی یک مجله :

براي صفحه آرايي دو هدف مي توان قائل بود : « راحتي خواندن » و « انگيزه دادن به خواننده براي خواندن » ؛ کارهايي که در جهت اين دو هدف يا يکي از آنها نباشد در صفحه آرايي مردود هستند

شخصيت کلي دو صفحه مقابل هم ، در حد امکان بايد با موضوع مقاله تناسب داشته و با روحيه کلي مجله نيز هماهنگ باشد.

–  صفحه آرا بايد هنگام صفحه آرايي مجله ، مخاطب مجله و ويژگي هاي او را در نظر آورد و در حد امکان ، در کار خود احاظ کند.

–       هر عملي که راحتي خواندن را مختل کند ، در صفحه آرايي مردود است.

–  يکي از عناصري که براي حفظ تعادل صفحه و رسيدن به کمپوزيسيون بهتر مي توان از آن در صفحه آرايي استفاده کرد ، خطوط نازک وضخيم است.

–  ايده آل است که در صفحه آرايي ، روحيه صفحه ، مناسب با موضوع آن باشد.

–  فضاهاي خالي در دو صفحه مقابل هم ، نقش مهمي دارند و در ابداع و ايجاد خلاقيت مي توانند سهم مهمي داشته باشند. اصطلاح « فضاي منفي » که به فضاهاي سفيد و خالي گفته مي شود ، نشان دهنده خالي بودن به مفهوم « غير ضرور بودن » آنها نيست بلکه براي چشم نواز شدن و پرهيز از تراکم و خفه شدن صفحات ،  وجود اين فضاها بسيار ضروري مي نمايد.

 

 خلاصه کلام اینکه وظیفه طراح سامان بخشیدن به عناصر به   نحوی است که بیننده را از طریق اطلاعاتی که   در صفحه جای داده است هدایت و جهت   دهد . عناصر طراحی ، حروف چاپی و گرافیک   باید به شیوه ای سامان و نظم یابد که مطالب   صفحه به اسانی قابل خواندن باشد و خواننده   را به پیگیری مطالب ارائه شده ترغیب کند.  معمولا طراح از برخی شیوه های خاص  استفاده میکند تا عناصر درون صفحه را   انتظام بخشد .

اصطلاحات پایه  و اصول اولیه صفحه بندی

 

صفحه آرایی چند وظیفه اساسی را در نشریه عهده دار است:

اطلاع می دهد، توجه را جلب می کند؛ سرگرم می کند،؛ و آگاه می سازد. طراحی صفحه در واقع ترکیبی است که از تصویر؛ حروف، رنگ و……. به خود می آید .در طراحی نشریه (جز روي جلد) باقی صفحه ها، به صورت زوج هستند. و بیننده همواره دو صفحه را با هم می بیند. بنابراین هیچ صفحه اي بدون در نظر گرفتن صفحه مقابل خود نباید صفحه آرایی شود.انواع صفحه آرایی

 

صفحه آرایی به طور کلی بر مبناي شیو ه ي کار و ابزاري که براي انجام آن به کار میرود به دو شیوه دستی و کامپیوتري تقسیم می گردد

۱٫ صفحه آرایی دستی:

در صفحه آرایی دستی پس از تایپ مطلب  صفحه آرا قلم مربوط به قسمتهاي مختلف مطالب (تیتر، متن، سوتیتر و …) و همچنی اندازه ستونها و فاصله سطرها را براي تایپیست مشخص مینماید و از او میخواهد که مثلاً مطلب را در داخل کادري با عرضی مشخص  بریزید و یا آنکه از ترا مهاي گوناگون استفاده نماید.

سپس از مطالب پرینت گرفته می شود و پس از گرفتن پرینت، مطالب ستون بندي شده، تیترها، سوتیترها و … که قلمهاي مختلفی دارند بریده شده و از بقیه ي مطالب جدا می شوند، سپس هر مطلب با توجه به موضوع و جایی که به آن اختصاص یافته است بر روي  صفحات مخصوص صفحه آرایی که مدرج بوده و در آنها اندازه ستونهاي نشریه، فاصله ستونها، فاصله سطرها و فضاهاي سفید کنار لبه ها مشخص شد ه اند چسبانیده می شوند و این صفحات به چاپخانه فرستاده میشوند.

۲٫  صفحه آرایی کامپیوتري:

در صفحه آرایی کامپیوتري

معمولا با نرم افزارهاي مختلفی از جمله:

Microsoft Publisher, Adobe Indesign,  انجام می پذیرد

 

عناصر مهم صفحه آرایی:

۱٫ نام نشریه(لوگو):
نام نشریه نقطه آغاز ماجراست . مفهومی را که نام نشریه در بردارد باید با معناي گرافیکی تلفیق کرد تا گرافیک مطبوعاتی حاصل شود. نام نشریه، یک علامت تجاري یا نشانه است. نام،باید مشخص، چشمگیر و به آسانی قابل شناسایی و در عین حال جالب باشد، نام، معمولا در بالاي جلد چاپ می شود و سه اصل ظاهر خوشایند، درك آسان و جذابیت بصري باید در آن رعایت شود .
عنوان نشریه بهتر است طراحی شود تا اینکه حروفچینی شود .


اگر نام نشریه صنعتی است ، معماري اثر نیز باید نشان از ماشینی بودن آن نشریه داشته باشد و نیز صفت سخت پیکري را با خطوط راست و زاویه دار مجسم سازد. چنانچه نام نشریه غیر صنعتی است باید از خطوط ملایم سود برد مانند انواع منحنی ها.

 

 

 

      

 

۲٫ قطع نشریه:
قبل از انجام صفحه آرایی، مهمترین موضوعی که صفحه آرا باید مورد توجه قرار دهد، آنست که نشریه در چه قطع و اندازه اي منتشر گردد، در انتخاب قطع و اندازه، مسئولان نشریه و صفحه آرا باید دقت زیادي به خرج دهند، چرا که قطع و اندازه نشریه مشخصه و هویتی است که باید همیشه ثابت بماند و امکان تجزیه و خطا وجود ندارد.

در انتخاب قطع نشریه در مورد نشریات سراسري غالبا سعی م یشود تا با توجه به اندازه کاغذها که به صورت رو لی یا بندي هستند قطعهایی انتخاب گردند که در صورت برش خوردن مقدار کمتري از کنار ه هاي کاغذ دور ریخته شود .
در مورد نشریات دانشجویی، انتخاب قطع نشریه، علاوه بر انکه با در نظر داشتن کمترین مقدار دورریز کاغذ صورت م ی گیرد تابع مسائل دیگري نیز می باشد. چند اصل مهم وجود دارد که در انتخاب قطع می باید رعایت شود :
– سهولت و راحتی براي در دست گرفتن؛
– تناسب بین اندازه و محتواي نشریه .
مثلا عرف قطع نشریات کودکان در ایران ۲۱*۱۶/۵  سانتیمتر است و قطعهاي بزرگتر چندان رواج نداشته است

۳٫ الگوي صفحات (گرید، ماکت یا پایه کار):
گرید ساختار زیرین صفحه ارایی است و در معماري طرح کلی را امکان پذیر می کند . در واقع گرید فضاي درون صفحه را به واحد هاي یکسان تقسیم می کند. اگر براي یک نشریه از گرید استفاده شود ، حسی از وحدت و انسجام در صفحات نشریه پدید می اورد . گرید به صفحه فرم و محتوا می دهد و قواعدي را برقرار می کند که تداوم و پیوستگی را در تمامی صفحات تثبیت می کند . گرید ابزاري است براي انتظام بخشیدن به تمام عناصر طراحی . اگر از گرید به درستی استفاده نشود خود می تواند عامل بازدارنده اي براي طرح جالب باشد و ممکن است جلوه اي یکنواخت و خشک به صفحه بدهد. در نرم افزار هاي صفحه ارایی نیز امکانات زیادي براي خلق گرید با استفاده از خطوط راهنما (guidelines ) و ستون ها وجود دارد . خطوط راهنما همان کاري را می کنند که خط کش تی    و گونیا در ترسیم فنی انجام می دهند . این خطوط امکان میدهند تا عناصر به صورت همتراز و در یک خط چیده شوند.


۱٫ براي انجام صفحه آرایی نخست کاري که صفحه آرا باید انجام دهد آنست که یک اسکلت و ساختار ثابت را براي تمام صفحات و حتی شماره هاي مختلف نشریه پی ریزي نماید.
۲٫ این اسکلت باید به گون هاي طراحی شده باشد که تمامی اطلاعاتی را که صفحه آرا در هنگام انجام کار صفحه آرایی به آنها نیاز دارد و حتی شماره هاي مختلف نشریه پی ریزي نماید.
۳٫ همچنین در طراحی گرید نشریه باید به این نکته توجه کرد که صفحات نشریه به صورت زوج هستند . و بیننده
همواره دو صفحه را با هم می بیند. بنابراین گرید هیچ صفحه اي بدون در نظر گرفتن صفحه مقابل خود نباید طراحی شود.
۴٫ صفحه آرا باید از فضاي سفید لبه ها، طول ستونها و فاصله بین آنها،فاصله سطرها و محل قرار گرفتن پاصفحه و.. آگاهی داشته باشد چرا که عدم آگاهی از آنها باعث م یگردد تا صفحه آرایان مختلف بر مبناي ذوق و سلیقه خود تصمیماتی بگیرند که سبب گردد شکل نشریه در هر شماره تغییر نماید .و بعنوان نمونه فضاي سفید لبه ها و یا طول ستونها را بیشتر و یا کمتر در نظر بگیرند و یا آنکه محل پاصفحه را جابجا نمایند.
۴ . ترسیم حاشیه ها:


الف) حاشیه ها (فضاي سفید لب هها):

محدوده پیرامونی یک صفحه یا حاشیه نوعی فضاي سفید محسوب می شود و به عنوان فضایی براي تنفس استفاده می شود. اندازه حاشیه تاثیر مستقیمی بر میزان خوانایی،رنگ و جذابیت ظاهري صفحه دارد. اگر حاشیه بیش از حد پهن باشد ، متن به نظر سبک تر می رسد،در حالی که حاشیه باریک صفحه را سنگین تر، متراکم تر و دشوارتر می سازد.

ب) حاشیه عطف
فضاي داخلی بین دوصفحه،یعنی حاشیه هاي سمت عطف را ((حاشیه عطف(( می نامند.پهناي حاشیه عطف بستگی به نوع صحافی دارد و میزان پهنایی که به هنگام صحافی کار نهایی استفاده می شود. حاشیه باید به قدر کفایت پهن باشد تا متن در درون حاشیه عطف حذف نشود.اگر اثري را طراحی می کنید که قرار است صحافی شود،بهتر است با چاپگر خود مشورت کنید تا پهناي حاشیه مناسب براي حاشیه عطف را مشخص سازد.


فضاي سفید (فضاي خالی):
صفحه سفید براي طراح نا آزموده هولناك است . هر علامت یا نشانی که بر کاغذ بگذارد، بلا فاصله سطح کاغذ را تغییر می دهد. طراحان بی تجربه فضاي سفید درو صفحه را سو را خی میبینند که باید پر شود. یکی از رموز طراحی خوب این است که بدانیم چگونه اگاهانه از فضاي سفید بهره ببریم.فضاي سفید هم می توانند دشمن باشد و هم دوست.ب ا استفاده از فضاي سفید می توان توازن را در صفحه برقرار کرد و راه تنفسی براي صفحه گذاشت و از اشفته شدن صفحه و شلوغی و تراکم بیش از حد صفحه جلو گیري کرد و جایی را براي استراحت چشم اختصاص دارد.

اندازه ستونها و فاصله بین آنها:
در بسیاري از متون و مدارك نوشتاري براي نظم بخشیدن به متن و تصاویر از ستون استفاده می شود . میزان پهنا یا عرض ستون تاثیر زیادي خوانایی متن دارد . اگر ستون بیش از حد پهن باشد ، چشم مجبور است که سر تا سر طول سطر را مرور کند و لذا خواندن مشکل می شود .


ستونی که بیش از حد باریک باشد نیز موجب خستگی چشم می شود . زیرا چشم باید مرتبا سطر ه ا را با تناوب بیشتري مرور کند . اندازه حروف و پهناي ستون رابطه مستقیمی با هم دارند. اگر از ستون باریک استفاده شود ، حروف نیز باید کوچک باشند، و فاصله بین سطر ها هم باید کم باشد .
فضاي سفید یا حاشیه بین دو ستون نیز باید به دقت انتخاب شود و نباید بیش از حد باریک یا پهن با شد . اگر فاصله بین ستون ها کم باشد ، سطح کاغذ تیره می شود و خواندن را با مشکل مواجه می کند و اگر ستون ها بیش از حد از هم فاصله داشته باشند، یک فضاي خالی در وسط صفحه ایجاد می کند و خواندن متن را دشوار می سازد.


فاصله سطرها:
براي انتخاب فاصله سطرها، ابتدا باید قلمی که حروف نشریه با آن نوشته می شود مشخص گردد چرا که با تغییر قلم و با درش تتر یا زیادتر شدن حروف، فاصله بین خطوطی که حروف بر روي آنها نوشته م یشود (خط کرسی) نیز کم و یا زیاد م یگردد، به این فاصله بین خطوط کرسی اصطلاحاً پایه حروف می گویند که همان فاصله سطرهاست پس بنابراین با تغییر حروف فاصله سطره ا نیز تغییر می یابد.

تیتر(عنوانهاي اصلی):
تیتر باعث تمرکز خواننده بر روي موضوعی خاص می شود، و میتواند با حروف و صفحه آرایی مناسب خواننده را جذب کند .تیتر در عین حال، خواننده را به سرعت با موضوع مربوط می کند. کاربرد تیتر در نشریه مانند تصویر پردازي است. یعنی نوع آرایش و اندازه حروف تیتر باید براي موضوعی که شرح می دهد مناسب باشد .
تیترها، مقدمه و معرفی متن را فراهم می سازند . از انها براي جلب توجه خواننده و ترغیب وي به مطالعه استفاده می شود . یک شعار جالب توجه بلافاصله نگاه بیننده را به خود جلب می کند . تیترها باید کوتاه ، پرمحتوا و صریح باشند ، بدین ترتیب به اسانی قابل خواندن و قابل فهم خواهند بود . نوع قلم یا حروف چاپی عنوان ها باید کاملا متمایز از این باشد تا ایجاد تضاد کند و به صفحه جلوه بدهد
اندازه حروف تیتر باید آنقدر بزرگ باشد که توجه خواننده را به خود جلب کند. همچنین فضاي سفید زیاد و مناسبی در اطراف صفحه باید باشد تا با تقابل در صفحه، باعث جلب توجه بیشتر می شود


ساده ترین تیتر یک خطی است. ولی اکثر تیترها طولانیتر از آن هستند که در یک خط جاي بگی رند . تیتر ها را معمولا با شکلهاي هندسی خاصی در داخل ماکت صفحه قرارمی دهند. تیترها را از نظر تعداد ستون و سطر می توان به:
۱- تیتر یک ستونی یک  سطري
۲- یک ستونی چند سطري
۳- یک سطري سراسري
۴-  چند سطري سراسري

تقسیم کرد .
شکلهاي دیگر آرایش تیتر، پلکانی، هرم وارونه، مثلثی، نامساوي و متمرکز، نامساوي و متمایل به راست و متساوي الاضلاع یا نامساوي  و غیره میتواند باشد.

روش ایجاد تاکید و تمایز تیترها:
۱٫ قلم یا حروف چاپی عنوان ها باید بزرگتر از قلم متن باشد
۲٫ اگر براي عنوان و متن از یک قلم استفاده می شود ، حروف عنوان باید بزرگتر باشد
۳٫ در حد امکان براي عنوان از قلم متفاوتی استفاده کنید . مثلا اگر قلم یا حروف متن از نوع لوتوس است ، براي عنوان از قلم یاقوت لستفاده کنید
۴٫ براي موکد کردن از حروف سیاه استفاده کنید
۵٫ اگر طول عنوان زیاد است ، از حروف متراکم استفاده کنید یا در دو سطر حروفچینی کنید
۶٫ عناوین با یک یا دو سطر را می توان وسط چین کرد . اگر عنوان بیش از دو سطر دارد و وسط چین است ، خواندن ان دشوار است. بهتر است در این گونه موارد عنوان راست چین شود

سوتیتر(عنوان هاي فرعی):
سوتیتر بعد از تیتر، دومین متنی است که توسط خواننده مطالعه می شود. سوتیتر به لحاظ حروف کوچکتر از تیتر ، ولی بزرگتر از متن اصلی است و وظیفه آن توسعه و توضیح ایده بعد از تیتر است و در قاعد ه توجه بیشتر به پیام یا مطلب را باعث می شود.بنابراین، سوتیتر باید به اندازه کافی بزرگ باشد تا توجه لازم را در متن مطالب ایجاد کند .
سوتیتر به خواننده امکان می دهد تا توجه خواننده از عنوان هاي اصلی به متن منتقل شود . به علاوه انها جذابیت بیشتري به صفحه می دهند و به خواننده کمک می کنند تا اطلاعات را بهتر شناسایی کرده و تشخیص دهد

۵٫ عکس:
عکس، خواننده را به طور مستقیم در کوران حوادث قرار می دهد و در عین حال، او را سرگرم نیز میکند. عکسهایی که در نشریه ها چاپ می شوند، چهار نوع هستند :
-۱ عکسهاي منفرد با تیتر و شرح عکس جداگانه؛
-۲ عکسهاي منفرد، داخل یک متن و خبر؛
-۳ عکسهاي پی درپی (ماننده باندهاي تصویري)؛
-۴ عکسهاي مونتاژ.

  

انشالله در آموزش های بعدی  به نرم افزار ایندیزاین  indesign هم  میپردازیم

با تشکر مهدی لطیفی( نظر یادتون نره) 

درباره ی mahdi latifi

مهدی لطیفی خوراسگانی فوق دیپلم گرافیک و لیسانس کارگردانی انیمیشن هستم و در حال حاضر در حوزه ی گرافیک و طراحی و ساخت و تولید انیمیشن در موسسه هنرهای پویا به مدیریت خودم مشغول به فعالیت هستم

3 دیدگاه

  1. باسلام مرسی به خاطر وبسایت خوبتون

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

code